Waarheen met ons Erfgoed?

Veel erfgoed is verdwenen in De Panne en veel zal nog verdwijnen.  
Nochtans wordt de aantrekkelijkheid van onze gemeente ontegensprekelijk in de hand gewerkt door haar pittoresk en gezellig karakter, dat zowel de inwoners als de toeristen en/of bezoekers weet te charmeren. De mooie nog bestaande villa’s opgericht in de zgn. cottagestijl en art-decostijl typeren bepaalde wijken nog in grote mate.  Anderzijds hangt voornoemde gebouwen en wijken een permanente immobilia dreiging boven het hoofd.  Het bewaren van het authentieke karakter in die wijken waar men ze nog aantreft, is essentieel , wil de gemeente haar cultureel en toeristisch aantrekkelijk imago behouden en zich als dusdanig verder profileren.
De groei van nieuwe apartementenvilla’s  is onvermijdelijk en meestal positief maar dat moet selectief gebeuren met respect voor ons erfgoed. 
Vandaar een oproep naar de “programmaschrijvers” voor de komende gemeenteraadsverkiezingen om ook aandacht te besteden aan een gemeentelijke structuur om die laatste pareltjes te beschermen.

1. Eerste negatieve reactie op alles wat bescherming is:
Meer dan 20 jaar geleden tijdens de infovergaderingen door “Monumenten en Landschappen” over de bescherming van de Dumontwijk (1995) was er een fel negatieve sfeer tegen alles wat bescherming was. Zowel de eigenaars als het gemeentebestuur ergerden zich toen zeer erg tegen het feit dat deze wijk onder het Beschermingsbesluit zou vallen (dit had ook deels te maken doordat  delen van 2 commerciële straten beschermd werden). Juist zoals voor het Duinendecreet in 1992 was er nu ook veel onbegrip en kortzichtigheid bij de bevolking voor deze strenge vrijheidsbeperkende maatregelen. De adviezen van het gemeentebestuur werden zonder discussie door de hogere overheden genegeerd. Vandaar dat de gemeente toen een procedure ingezet heeft tegen de bescherming bij  de “Raad van State” (deze is nog maar een 10-tal jaren geleden gestopt!).
Burgemeester Cattrysse van De Haan kwam naar op de openbare vergadering om het voorbeeld bij hen van de  “Concessie” te verdedigen. Maar dat hielp bij ons niet om het onbegrip en de kortzichtigheid op te heffen.

2. Kentering rond 2005 ingevolge Sensibilisering
Deze incubatieperiode heeft  ongeveer  10 jaar geduurd eer deze negatieve perceptie  aan het omslaan kwam.
De vraag naar villa’s in deze wijk was sterk gestegen (en daardoor ook de prijs). Vooral de toerist en de tweede verblijver vonden de Dumontwijk – naast onze unieke natuurgebieden – één van de grote troeven van De Panne. Plots kwam in het gedeelte Zeelaan, tussen de markt en het dorp kant oost, veel vernieuwbouw dankzij de zekerheid dat het park rechtover beschermd werd (dat stukje Zeelaan was toen zeer verloederd)
Deze ommekeer was  voor een groot deel te wijten aan sensibilisatie (onbekend is onbemind zegt men). Oorzaken hiervan:
Open Monumentendag
De Dienst Cultuur doet veel werk om ons meer bewust de maken van ons Erfgoed. Ieder jaar wordt een interessant gevuld programma georganiseerd op Open Monumentendag. Het succes van deze activiteit bij ons is niet alleen te danken aan het feit dat jaar na jaar andere private woningen (cottages) in de beschermde Dumontwijk voor het publiek worden opengesteld, maar evenzeer aan de bijzonder verzorgde brochure die telkens wordt uitgegeven. Niet alleen inwoners maar ook veel liefhebbers van buiten de gemeente komen jaarlijks terug (toplocaties halen tot 800 bezoekers).  Hierdoor wordt men zich niet alleen van bewust dat er groot patrimonium aanwezig is in de gemeente, maar ook dat deze nalatenschap onder druk staat en de nodige aandacht verdient. Menig eigenaar van een opengestelde villa was tevreden over de vele positieve reacties van die bezoekers.  ’s Avonds werden alle medewerkers en eigenaars van de Open Monumentendag uitgenodigd in het Park Hotel voor een kleine receptie en daar hoorde je alleen maar positieve geluiden. Het was dan ook het moment om die eigenaars in de bloemetjes te zetten.
Erfgoedwandelingen
Intussen heeft de gemeente ingezien dat deze villa’s ook een toeristische waarde hebben. Na een bescheiden begin met een erfgoedwandeling (de “Bella Stock wandeling” later omgebouwd tot de Erfgoedwandeling van Westtoer) werd op initiatief van DE BLIEDEMAKER de “Dumont-wandelingen” gestart. Een groot succes tot op vandaag. Deze werd, ook door DE BLIEDEMAKER, later uitgebreid met de  “Architectuurwandeling”. Een toeristische troef, maar zeker ook een aanrader voor onze eigen inwoners! (2 onderstaande voorlopige brochures zijn nog steeds te verkrijgen op de Toeristische Dienst of het Park Hotel aan 8 €/exemplaar).

Ook via meerdere artikeltjes in DE BLIEDEMAKER werd ons Bouwkundig Erfgoed bekendgemaakt
Architectuurwandeling
Houtsaegerwijk
Dumontwijk

-De Panne Leeft
In dit 2-maandelijks gemeenteblad komen regelmatig mooie artikels over het Erfgoed van onze gemeente.
Dumontfeesten
De eerste serie Dumontfeesten vanaf 2006 (toen Leopoldfeesten genoemd) waren geslaagd en bedoeld om het Belle Epoque karakter van de wijk te illustreren (veel Pannese verenigingen namen hieraan deel).
-Tentoonstellingen
Ook werden voor de sensibilisering  door de Dienst Cultuur regelmatig tentoonstellingen georganiseerd waarbij ons Erfgoed in de kijker stond.
Naast het bouwkundig erfgoed is er ook nog andere  erfgoed zoals het funerair erfgoed, visserij erfgoed en oorlogs erfgoed. Ook hier heeft de Dienst Cultuur lovenswaardige initiatieven genomen: o.a. Hospitaal van de Koningin, Oeren in den oorlog, wandel- en fietskaart ‘De Panne en de Eerste Wereldoorlog’. Binnenkort zal ook ons grootste Belgisch militaire begraafplaats in de kijker gezet worden. Voor het oorlogserfgoed beschikt De Panne over een Museum Cabour WO II en 2/4 Lansiers. Nog enkele private musea: Nostalgisch Media Museum, Retrohuis ‘De Viswinkel, Stelplaats historische trams. (en binnenkort over een tijdelijk Juke-box museum).
– Erfgoed Website/Blogs
 fotoarchief DEPANNEVERBEELDT
facebook pagina “NUUS DE PANNE”
De Pannetheek

2. Acties gemeentebestuur rond 2005
10 jaar na de bescherming, werden plots verschillende nieuwe acties gelanceerd
– Verkeerscirculatieplan Dumontwijk
Zo werd na het Paasverlof 2004 de aanzet gegeven tot het verkeercirculatieplan van de Dumontijk waarbij  deze wijk de status gegeven werd van “woonerf”. De doelstellingen hiervan waren: het doorgaande verkeer onmogelijk maken en het parkeerzoekend verkeer sterk ontmoedigen, zodat de wijk uitgroeit tot een aantrekkelijke wandel- en fietszone.
Dit plan werd opgesteld zonder studiebureau en met Inspraak van de bewoners.
Herwaarderingsplan
Ook in deze periode (7 juni 2006) werd op aandringen van  het toenmalig “Monumenten en Landschappen” de opdracht voor het “Herwaarderingsplan” van de wijk goedgekeurd (80% gesubsidieerd).   Zo’n plan biedt een ruimtelijk en planjuridisch kader waarbinnen zowel de gemeente als de eigenaars en bewoners initiatieven kunnen nemen om de wijk te herwaarderen door renovatie, restauratie en vernieuwing . Dit is een totaalplan  om enerzijds voor de eigenaars de rechten en de plichten van de  te definiëren  en anderzijds voor de gemeente om het openbaar domein van de wijk te herinrichten met nadruk op de villa’s. De huisstijl werd vastgelegd van de aan te brengen constructies (inrichting van het “woonerf” karakter, heraanleg wegdek, poorteffecten bij het inrijden van de Dumontwijk; banken en ander straatmeubilair speciaal voor de voetgangers en fietsers; beplanting ..). In dat plan werd door de toenmalige (o.a. VLD politiekers), duidelijk geopteerd voor “UITSLUITEND BESTEMMINGSVERKEER” in de Dumontwijk (dus wandel- en fietszone) (men zou dit bereiken door het aantal “parkeerhavens” drastisch te beperken).
De INSPRAAK van de bewoners/eigenaars via 2 discussiewandelingen was zeer goed verzorgd. Voor de opmaak en communicatie rond dit plan had de gemeente De Panne de studiebureaus OMGEVING en o2 consult onder de arm genomen. (OMGEVING is een ontwerpbureau gespecialiseerd in ruimtelijke planning, erfgoedzorg en aanleg van openbare ruimte. o2 consult vult het communicatieve en participatieve luik in en staat in voor de organisatie, moderatie en verslaggeving van de wandelingen). Dit herwaarderingsplan was klaar in september 2009, op uitzondering van de individuele erfgoedfiches, maar wachtte op finaal advies van “Onroerend Erfgoed” en de goedkeuring door de gemeenteraad. Intussen was het openbaar onderzoek afgelopen van de grote wettelijk heruitgave van het Beschermingsdecreet in 2007 (zie “Historiek inventaris Dumontwijk” onderaan)
Vanaf dan was duidelijk: wat mag en mag niet?
Vroeger werd verteld dat in de Dumontwijk geen enkel gebouw mocht afgebroken worden. Dat staat nergens in het klasseringsbesluit. Het is wel de bedoeling om in de Dumontwijk het cultuur-historisch patrimonium te beschermen. Vandaar dat de eigenaars hun woningen niet mogen laten verkrotten (ook niet in de Zeelaan en Duinkerkelaan) en ze zijn verplicht de gevels goed te onderhouden op straf van boete. Anderzijds hebben de eigenaars recht op een Vlaamse subsidie voor restauratie en onderhoud van het erfgoed zichtbaar vanaf de openbare weg (dak, gevel, tuinmuur en zelfs voortuin). Tot heden werd aldus ongeveer 1,4 M€ Erfgoedpremie van Onroerend Erfgoed verkregen door de eigenaars. Dit is een zeer serieuze stimulans om de eigenaars aan te zetten tot restauratie. Vandaar de lage reeks restauraties, die best eens zouden gepubliceerd worden. De periode is gekoppeld aan de geldigheidsduur van het Herwaarderingsplan van 2010-2020. Hopelijk wordt in 2020 het plan gereactualiseerd en aldus verlengd.
Maar ook vernieuwingen aan de wijk zijn welkom en waarom zouden lelijke gebouwen niet mogen afgebroken worden en vervangen door eigentijdse nieuwbouw? (cf Residentie Eden Palace en nog een 10-tal andere). Er resteren ook nog een 3-tal onbebouwde percelen in de wijk waar een nieuwe villa in eigentijdse bouwstijl mag gebouwd worden, De Dumontwijk is immers geen Bokrijk.
– Gemeentelijk Ruimtelijk Uitvoeringsplan
Het tweede WES-ontwerp van de GRUP Dumontwijk werd rond deze periode besproken in de GECORO (maar nog altijd niet aan de bevolking  voorgelegd  voor het openbaar onderzoek). Zit nog in de schuif.

Door al die bovenstaande sensibiliseringsacties is de  instelling van de Pannenoars  langzaam verbeterd. Dat is ook de beste garantie voor het behoud van ons Bouwkundig Erfgoed.  Daarvoor scoort de gemeente dus goed.
Voor de wettelijke beschermingen kunnen we op ons 2 oren slapen (Dumontwijk met ook één westzijde van de Zeelaan).
Maar De Panne is meer dan alleen de Dumontwijk, voorbeeld de Houtsaegerwijk. En daar knelt nog steeds het schoentje. Waarom worden daar de waardevolle villa’s niet beschermd en waarom genieten deze niet van een restauratiepremie? Gelukkig zijn er in de vorige legislatuur weinig gesloopt op enkele uitzonderingen na (vb. Chalet des Dunes,…)

3. Het Bouwkundig Erfgoed inventariseren.
Dat heeft vooral te maken met het inventariseren van wat wel en niet mag afgebroken worden. Buiten de Dumontwijk slabakt het met deze inventariseringDit is nochtans een noodzakelijke voorwaarde om zicht te wapenenen tegen de” immobilia-haaien”. Vandaar dat ook de publicatie hiervan een topprioriteit zou moeten worden.  
De Panne heeft meer Bouwkundig Erfgoed dan alleen de Dumontwijk. (vb “Architectuurwandeling”).
In eerste instantie  kan men zich richten op de  Inventaris van de Vlaamse Gemeenschap Lees>>>
Op deze lijst zijn de meeste waardevolle gebouwen recent “vastgesteld”. De lijst is dus up-to-date maar juridisch zijn de deze niet hard gemaakt  via een lokaal “openbaar onderzoek”.
Deze lijst is ook niet bindend en sinds 15 februari 2018 vervalt de verplichte adviesaanvraag aan  Onroerend Erfgoed bij de behandeling van sloopaanvragen van gebouwen en constructies opgenomen in deze Vlaamse Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed en kan het schepencollege eigenhandig beslissen voor afbraakvergunningen (bij een sloopaanvraag kan het schepencollege een “uitgebreide documentatie” eisen Voorbeeld voor de Mon Bijou Lees>>>.
Voor de Mon Bijou Lees ook>>>
Het is de bedoeling dat elk gemeentebestuur een eigen dergelijke lijst officialiseert mede via INSPRAAK van de eigenaars en omwonenden. Dit is nog niet gebeurd in De Panne.
Nochtans hadden zowel de vorige politieke coalitie als het huidig gemeentebestuur plechtig beloofd een GRUP op te stellen voor de Houtaegerwijk. Maar in zo’n GRUP moet ook de lijst van de waardevolle gebouwen in opgenomen worden. En daar spant het schoentje. Het gemeentebestuur heeft een studiebureau aangesteld om zo’n lijst voor te stellen, maar men komt daar niet mee naar buiten.

Een erfgoednota werd destijds opgesteld door het zeer gerenomeerd studiebureau “De Smet Vermeulen” als aanloop op het “Gemeentelijk Ruimtelijk Uitvoeringsplan De Panne Oost”. LEES>>>
Maar daarbij is het gebleven. Geen erfgoedbeleid voor deze wijk  is wellicht één van de redenen waarom dit GRUP reeds meer dan 6 jaar in de schuif ligt.

Hoe komt dat? 
Gebrek aan politieke interesse? Gebrek aan interne organisatie?
Wellicht beide.
De Panne heeft wel 2 wettelijk opgelegde “Cultuurbeleidsplannen”  waarin een paragraaf “Erfgoed” is opgenomen (verplicht volgens het decreet lokaal cultuurbeleid  van 2002)  Lees>>>
Maar buiten de bovenvermelde sensibiliseringsacties (o.a. Open Monumentendag,…) en een lijst van de 14 wettelijk beschermde monumenten zijn daar nooit acties in opgenomen i.v.m  het Bouwkundig Erfgoed. Ook geen acties voor de opstelling van de gemeentelijke inventarislijst. Dat wordt blijkbaar beschouwd als een verantwoordelijkheid van de Dienst Omgeving en Ruimtelijk Beleid en werd misschien hierdoor te De Panne NIET opgenomen in de Cutuurbeleidspannen.

cf. Koksijde
Ik denk dat hier een degelijk verschil bestaat met de gemeente Koksijde. Daar werd het Bouwkundig Erfgoedbeleid wel degelijk expliciet  opgenomen in hun “Cultuurbeleidsplan 2003-2007” onder het hfst “Monumentenzorg“.  Ann-Sofie Beun werd aangesteld als “cultuurbeleidscoordinator”. Vanaf 2003  coördineert zij  van zeer dichtbij die doelstellingen. In de jaarlijkse werkingsverslagen en actieplannen wordt “Monumentenzorg” nauwkeurig opgenomen vanaf 2003.
Hieronder de basis van deze opzet opgesteld in hun beleidsplannen (2002)

De gemeente Koksijde wordt onmiskenbaar geconfronteerd met een permanente dualiteit tussen een aangename plaats waar het voor haar inwoners goed is om te wonen en een die aantrekkelijk moet zijn voor de toeristen en bezoekers om er gedurende bepaalde tijd te verblijven. De grote uitdaging voor Koksijde is dan ook om in haar gemeentebeleid hier een passend evenwicht te vinden. Als woongemeente beschikt zij immers over een aantal sterke en unieke troeven. Zo wordt de aantrekkelijkheid van de gemeente Koksijde ontegensprekelijk in de hand gewerkt door haar pittoresk en gezellig karakter, dat zowel de inwoners als de toeristen en/of bezoekers weet te charmeren. De mooie villawijken en de bestaande villa’s opgericht in de zgn. cottagestijl typeren bepaalde wijken nog in grote mate. Anderzijds hangt voornoemde gebouwen en wijken een permanente dreiging boven het hoofd. Koksijde wordt immers geconfronteerd met een bouwwoede (2002) die ten koste gaat van haar waardevolle architecturale gebouwen.
Anderzijds is de bouw van de nodige infrastructuur voor vakantiegangers als appartementen, villa-appartementen e.d. een realiteit en – zelfs meer- een bittere noodzaak. Tot op heden echter, (2002), enkele uitzonderingen niet nagesproken (cfr o.a. villa Roland Dewult, appartementsvilla’s van bureau II e.a), mochten we in Koksijde weinig of geen staaltjes van hoogwaardige architectuur aanschouwen.
Niettemin kunnen we met vreugde vaststellen dat de trend om meer aandacht te besteden aan vernieuwende architectuur in tegenstelling tot voorheen zich de laatste jaren steeds meer manifesteert.
Concluderend kunnen we stellen dat het bewaren van dit authentieke karakter in die wijken waar men ze nog aantreft, essentieel is, wil de gemeente haar cultureel en toeristisch aantrekkelijk imago behouden en zich als dusdanig verder profileren.
Indien Koksijde zich wil profileren als een dynamische gemeente met oog voor kwaliteit ip.v kwantiteit dan moeten creativiteit en originaliteit, steeds met respect en waardering voor de onmiddellijke omgeving, de uitgangspunten zijn, en dit zowel in het behoud (renovatie) van het authentieke karakter in bepaalde wijken als het streven naar vernieuwende architectuur in de woonwijken die dit toelaten.
Het is bijgevolg dé grote uitdaging om de bouwwoede die heerst in Koksijde en die momenteel een bedreiging vormt voor het behoud van dit authentieke karakter, positief om te buigen tot een opportuniteit om bouwpromotoren, -architecten en opdrachtgevers aan te sporen om in hun projecten meer naar vernieuwing te streven. Het is dan ook de hoofdtaak van de overheid om zowel de inwoners als de toeristen en/of bezoekers bewust te maken voor de architecturale waarde van een gebouw (nieuw en oud) en de opdrachtgevers, bouwpromotoren en -architecten te begeleiden, te steunen en te stimuleren.
De gemeente Koksijde zal bijgevolg in haar Monumentenbeleid als onderdeel van het Cultuurbeleid veel aandacht besteden aan het uitwerken van een doorgedreven communicatie- en sensibiliseringscampagne en dit met het oog op bewustwording van opdrachtgevers, bouwpromotoren en architecten.
Als instrumrnten om dit te realiseren stelde men o.a.
1-Sensibiliserings- en informatiecampagnes om het Erfgoed in de kijker te plaatsen
2=Realisatie van een inventaris van het Erfgoed (en dus ook van de gebouwen) (hiervoor gestart met 1 extra personeelslid.
3- Behouden en versterken van het stedebouwkundig vergunningsbeleid: (GRUPs)
4- GECORO advies voor bouwaanvragen in beschermingswaardige wijken + waardevolle gebouwen
4- expo gerealiseerde renovatieprojecten + 2-jaarlijkse architectuurprijs voor nieuwbouw en vernieuwbouw sinds 2004
5- deelraad “Cultureel Erfgoed” met afgevaardigde op de Gecoro
Concrete realisaties:
– in 2006 publicatie van een uitgebreide inventarisatie van alle bouwkundig waardevolle gevels (ook moderne) en invoeren an een vrijwillig sterrensysteen (4 sterren beschermd/beschermingswaardig, 3 sterren ; beeldbepalend, 1 ster; ondersteunen het totaalbeeld van de wijk). Dit resulteerde in het vulgariserend luxeboek “KOKSIJDE: een bewogen architectuurgeschiedenis van Sarah Willems.. Hierin wordt niet alleen aandacht besteed aan de gebouwen maar ook aan de bewoners en het verhaal van oude Koksijdenaars.. Dus niet alleen oog voor de gebouwen maar ook voor de mensen die erin wonen
– Nieuwe tijdelijk functie (full time):”cultuurfunctionaris erfgoed‘ (Sarah Willems)
– 

Vergelijk dit met De Panne:
1. Sensibilisering: OK daar scoren we zeer goed.
2. Inventaris: nog geen gemeentelijk lijst in overleg met de eigenaars en de omwonenden
3. GRUP: 2 belangrijke GRUP’s: Dumontwijk en De Panne Oost liggen al meer dan 6 jaar in de schuif. (is niet volgens de verkiezingsbelofte 2002 van de CD&Vplus) Lees>>>>
4.Architectuurprijs: nihil (ook niet gevraagd van hogerhand)
5.Deelraad “Cultureel Erfgoed”: nihil

Deze raad is later uitgegroeid tot de GECOMO (lees verder “Koksijde uitgeroepen tot “Erfgoedgemeente”.  Voor de evolutie zie hieronder:

Te Koksijde was het inventarisproject van het bouwkundig erfgoed een duidelijk actiepunt voor de ganse gemeente.  Maar het vastleggen van zo'n lijst is geen sinecure. Hiervoor werd een hele reeks persartikels gelanceerd om de bevolking en de bezoekers te sensibiliseren. Dit was belangrijk voor de bewustwording bij de lokale bevolking. Men wist graag  wat de bedoeling was van deze inventaris en men vroeg info op over het waardecijfer van hun woonst. Dit opstellen heeft ruim 2 jaar geduurd, fulltime door kunsthistoricus Sarah Willems. Zij heeft dit aan de bevolking bekend gemaakt via een mooi gevulgariseerd boek "Koksijde, een bewogen architectuurgeschiedenis -Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed" Een eerste oplage 1.000 ex direct uitverkocht , tevens tweede druk + Franstalige editie).



De bedoeling was bewustwording van de waarde van de leefomgeving en het behoud ervan. Er wordt niet alleen gedacht aan de inwoners, maar ook aan de 2de verbliijvers, vandaar een Franstalige editie.
Achteraf heeft de dienst Stedenbouw in het GIS een link gerealiseerd met de woningenfiche en de foto's uit de inventaris. De gebouwen in het GIS zijn ingekleurd volgens de waardebepaling. Hierdoor zijn de meest waardevolle zones gelokaliseerd en kan als basis dienen voor de opmaak achteraf van GRUP's.
Deze inventaris is een nuttig document, zowel voor de dienst Cultuur (kunsthistorisch/in funktie van beschermingsaanvragen) als voor de Technische dienst (stedenbouwkundig/in funktie van bouwaanvragen, verbouwingen..).

Ook werden in het straatbeeld "erfgoedborden" opgesteld voor de beschermde monumenten waarop in enkele bewoordingen een korte toelichting over het gebouw beschreven staat.

"..De inventaris en de vele  bekendmakingen hieromtrent werd op een megawijze in de pers gebracht. De reacties waren positief en de acties hebben uiteindelijk heel wat teweeggebracht, zowel bij de lokale bevolking, als bij de bezoekers, de architecten, de bouwpromotoren. Dit creëert het besef dat het gemeentebestuur haar erfgoed waardeert en zich bewust is van het feit dat het wenselijk is om het authentieke karakter van de gemeente te bewaren waar nog aanwezig en te herwaarderen voor de inwoners en de bezoekers. Het idee achter de inventarisatie is dat de analyse van de huidige situatie de gemeente in staat moet stellen om in de toekomst zorgvuldiger met haar bouwkundig erfgoed om te springen..."

De finale lijst van de gebouwen met 4 sterren werd in de gemeenteraad van februari 2007 aangenomen. Ook de moderne en hedendaagse architectuur werd geïnventariseerd.

Op  1 juli 2006 gevolg werd een subsidiereglement opgesteld voor de instandhouding- en/of restauratiewerken voor waardevol niet-beschermd erfgoed. deze gemeentelijk restauratiepremie werd gestemd in 2007 (max 15.000 €/pand].  Reeds in 2007 had Koksijde reeds 25 subsidies toegekend voor restauraties. Siska Stockelynck (Gemeentebestuur Koksijde) heeft een voordracht  "Integratie van erfgoed in het gemeentelijk beleid in Koksijde".

In 2011 heeft Koksijde zijn eigen gemeentelijke erfgoedinventaris uitgebreid met een 30 tal 4-sterren-woningen. Om het behoud en de restauratie van waardevolle panden te stimuleren, voorziet het gemeentebestuur van Koksijde jaarlijks een budget voor de "gemeentelijke restauratiepremie voor waardevol niet-beschermd erfgoed". Er werd ook een  GECOMO opgericht (GEmeentelijke COmmissie MOnumentenzorg),met een afgevaardigde van de cel Onroerend Erfgoed van het Agentschap R-O Vlaanderen). Deze adviseert het college van burgemeester en schepenen omtrent de toekenning van de premie. Enkel de niet-beschermde panden met vier sterren voor deze premie in aanmerking.Hiervoor heeft Koksijde een codering van 4 sterren toegekend aan 124 gebouwen (in 2010). 4 sterren is beschermd of beschermenswaardig.  Voor deze vier sterren woningen ( die niet beschermd zijn) werd een reglement opgemaakt 'gemeentelijke restauratiepremie voor waardevol niet-beschermd erfgoed'.  Deze woningen kunnen subsidies krijgen van de gemeente (max. 12.000 euro en 40 % van het factuurbedrag).  Er wordt uiteraard nauw op toegezien dat alles 'naar oorspronkelijk model' gebeurd.  Zelfs met advies van 'Ruimte en erfgoed'. Dus als deze woning in de vier sterrenlijst zou staan dan kan deze subsidies krijgen. Het was ook de bedoeling om de 3 sterren subsidies te geven, maar dat is nog niet beslist wanneer.

Deze actie was alvast een schot in de roos (gebeurd in de periode 2004-2005). Men is trots op deze bescherming en de eigenaars waarderen dat de gemeente maatregelen voor hen neemt. Koksijde is baanbrekend voor Vlaanderen op gebied van erfgoedbeleid.  Deze gemeentelijke bescherming is vrijwillig en dus niet tegen de zin in van de eigenaar.


Indien De Panne zich niet wilt laten verloederen t.o.v. de andere kustgemeenten dan is het hoog tijd dat ACTIE genomen wordt. Het volstaat niet om alleen met een nieuwe Zeelaan en Zeedijk te pronken indien de gebouwen in de achterliggende villawijken staan te verkrotten.
Een ander goed voorbeeld is de moed van Knokke-Heist waar de gemeente grotendeels zelf mooie villa’s voorgesteld heeft om als “monument” beschermd te worden. In  het West-Vlaams erfgoed tijdschrift “De Steigers” werden 19 Knokse villa’s geïllustreerd die beschermd monument geworden zijn. Eén van de ambtenaren die hiervoor geijverd heeft is Jan Vancoillie van het WVI die in De Panne zeer nauw heeft samengewerkt met wijlen secretaris Daniel Witdouck als de planningsambtenaar voor ons Gemeentelijk Structuurplan. Later werd hij aangeworven door de gemeente Knokke-Heist.

Besluit: de bescherming van ons Bouwkundig Erfgoed eist ook een krachtdadig gemeentelijk Monumentenbeleid (niet alleen voor de Dumontwijk door Onroerend Erfgoed) maar ook voor de andere cultuurhistorische gebouwen zowel voor erfgoed als voor de architectuur van de nieuwbouw). En dat ontbreekt quasi volledig in De Panne. De gemeentepolitiek heeft regelmatig goede intenties maar geraakt maar niet vooruit.
Eerst en vooral moeten duidelijk de gemeentelijke verantwoordelijkheden vastgelegd worden.
In tegenstelling met onze buurtgemeenten (Veurne, Koksijde en Nieuwpoort) heeft De Panne geen schepen met expliciete bevoegdheid “Erfgoed”. (wellicht ressorteert dat nu onder de bevoegdheid van schepen Christophe Delrive nl “Patrimonium”).
Er is in de afgelopen legislatuur op gebied van bouwkundig erfgoed weinig  of niets gebeurd. De gemeente heeft een Cultuurraad maar daar wordt meer gesproken over verenigingen en dan over ons patrimonium (vb. de cultuurprijs wordt toegekend aan het Koninklijk Feestcomiteit De Panne Centrum i.p.v. aan mensen die iets voor het erfgoed gedaan hebben: vb Vincent Deconinck die Hotel Escale, Hotel Select, Hotel Villa Anita en  cottage Donny zonder subsidie gerestaureerd heeft)
Wellicht heeft het ook enigszins te maken met het ontbreken van een “gemeentelijk erfgoeddienst” met een ambtenaar met “erfgoedambtenaar”. (te Koksijde nu 2). Nauwe samenwerking met bestaande diensten Cultuur en Omgeving.
Hun eerste werk is het opmaken van de “gemeentelijke inventarislijst” in nauw overleg met de eigenaars en omwonenden.
Dit alles kan ondersteund worden door een  GEmeentelijke COmmissie MOnumentenzorg: GECOMO opgericht (met een afgevaardigde van de cel Onroerend Erfgoed van het Agentschap R-O Vlaanderen). Deze adviseert het college van burgemeester en schepenen omtrent de toekenning van de Gemeentelijke Restauratiepremies. (cf Koksijde)

4. Uitgave van boek over de Dumontwijk.
Op het hoogtepunt van de sensibilisering (2005-2007) hadden we misschien de kans moeten grijpen om een luxe-boek uit te geven van de Dumontwijk. (cf Koksijde: had hiervoor budget van 25.000 € te voorzien). Dit is ook gebeurt te Wimereux. . Een professionele fotograaf heeft er van 55 beeldbepalende gevels foto’s gemaakt en er werd gevraagd aan de bewoners om elk zelf het verhaal te schrijven over hun villa. Dit alles werd gefilterd en mooi gebundeld in een boek “Les Charmes de Wimereux” (uitgegeven met Kerstmis 2014; 155 pagina’s, luxe uitgaven voor 30 €). De Engelsen “zijn zot” van deze mooie villa’s, enerzijds historisch ingevolge de golf en de gastronomie en anderzijds ingevolge de toeristische promotie in Engeland (vb de reclamebanners op de veerboten). Bijgevolg is er voor elke dubbele pagina per villa ook een Engelstalige samenvatting (ook Duits maar geen Nederlands alhoewel de Belgische vlag er volop wappert op de Zeedijk).
Een mooi voorbeeld hoe De Panne ook zo’n waardevol fotoboek zou kunnen uitgeven over de Dumontwijk, met teksten grotendeels ingesproken door de bewoners (ook nuttig voor de gidsbeurten)

5. GRUP’s
Pas als de Bouwkundig Erfgoed Inventaris goedgekeurd is kan verder gewerkt worden aan de GRUP’s. Hoe er moet tewerkgegaan worden om de afbraak al dan niet toe te laten staat op de richtlijn van 15 februari 2018 Lees>>> (te Koksijde bestaan nu quasie van alle wijken een GRUP). Te De Panne heeft beroep gedaan op 1 van de beste studiebureaus  
Vermeulen van “De Smet Vermeulen Architecten” om het GRUP (Gemeentelijk Ruimtelijk UitvoeringsPlan) van de Houtsaegerwijk op te stellen. Dit moet terug vanuit de schuif gehaald worden en geadviseerd door de GECORO (in dit voorstel waren bepaalde inzichten die zeker moeten bewaard worden maar daarnaast was er ook ruimte voorzien voor gewaagde vernieuwingen).

6. te Koksijdse is men nog een stap verder gegaan. Sinds half maart 2017 is de gemeente definitief erkend als onroerend erfgoedgemeente! De gemeente heeft hiervoor ook een eigen GEmeentelijke COmmissie MOnumentenzorg: GECOMO. Deze gemeentelijke adviesraad  bestaat uit zes gemeentelijke actoren en vijf experten aangezocht door de gemeente. Deze raad adviseert o.a. bij wijzigingen op de “vastgestelde Vlaamse Inventarissen van Onroerend Erfgoed”. Idem voor de “gemeentelijke inventaris onroerend erfgoed” en bij de vastlegging van voorlopige en definitieve beschermingen.
Momenteel  zijn er 1  full-time erfgoedconsulent + 0,5 voltijdsequivalent verdeelt (=1,5) in de dienst Cultuur & Erfgoed
Een erkende onroerenderfgoedgemeente neemt enkele bevoegdheden over van het Agentschap Onroerend Erfgoed . Ze helpen ook met de aanvraag voor een erfgoedpremie uit voor beschermde monumenten en gebouwen in het beschermde dorpsgezicht.
Bevoegdheden>>>

“...Een onroerenderfgoedgemeente is een gemeente die een eigen beleid uitbouwt voor het aanwezige onroerend erfgoed op haar grondgebied, complementair aan het Vlaamse beleid. Tegelijk neemt een erkende onroerenderfgoedgemeente welbepaalde bevoegdheden en taken over in het kader van het uitvoeren van het Onroerenderfgoeddecreet van 12 juli 2013.
Een aanvraag tot erkenning is dus een weloverwogen keuze waarbij een gemeente te kennen geeft dat ze wil inzetten op het behoud en beheer van het onroerend erfgoed en dat de gemeente over de nodige expertise beschikt om welbepaalde bevoegdheden en taken van de Vlaamse overheid over te nemen…

Dit lijkt misschien wat ambitieus voor De Panne om zo’n stap te zetten om het beleid van de Vlaamse Overheid over te nemen, Maar het zal moeten van hogerhand. Vindt men dat hier te hoog gegrepen dan kan het gemeentebestuur opteren om zich hiervoor te laten ondersteunen door een intergemeentelijke onroerenderfgoeddienst. (vb tezamen te organiseren met Koksijde)

Hiervoor kijken we best eens hoe de organisatie is te Koksijde die officieel uitgeroepen is tot als “Onroerend Erfgoedgemeente“.
Lees ook>>>

7. Volledige uitvoering van het Herwaarderingsplan Dumontwijk (heraanleg straten en 2 pleinen)

8. Restauratie van Le Chalutier met expo “Dumontwijk”. (voor de volgend artikel op deze nieuwe Blog)

 

Historiek inventaris Dumontwijk

Een bindende inventaris van de waardevolle gebouwen kan als basis dienen voor de ontsluiting van dit bouwkundig erfgoed door cultuurtoerisme enenzijds en voor een koppeling aan de Gemeentelijke Ruimtelijke Uitvoeringsplannen anderzijds (GRUPs). De basis hiervoor was de uit 1982 stammende inventaris van het bouwkundig erfgoed van het arrondissement Veurne, grotendeels opgemaakt door Anne-Marie Delepiere in opdracht van destijds “AROHM – Dienst Monumenten en Landschappen” en gepubliceerd in de reeks “Bouwen door de eeuwen heen” (dit boek bevindt zich in onze bib en Anne-Marie is een gewaardeerde tweede verblijver in de Dumontwijk).  Het is deze inventaris die de basis was om de Dumontwijk te beschermen (de vroegere “beeldbepalende gebouwen”) en die eveneens de basis was voor de Vlaamse Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed Lees>>>>

Sindsdien de opstelling van deze inventaris zijn er voor De Panne een 15-tal waardevolle gebouwen afgebroken bijna uitsluitend op de Zeedijk en in de Zeelaan. Buiten De Chalutier en L’ Escale zijn geen andere toegevoegd.
Voor de Dumontwijk is alles streng decretaal vastgelegd (voor het residentieel gedeelte zie rode bolletjes hieronder + Lees “hoeveel Erfgoed in Kykhillweg>>)

Eigen Plan

Duidelijke criteria beoordelen enerzijds de cultuurhistorische waarde en anderzijds de plaats in het pittoreske aspect van de wijk (wat als het gebouw zou vervangen worden). Hoe inventariseren>>>>
De lijst  werd afgeleid uit het “cultuurhistorische patrimonium” welke jaren geleden uitgewerkt werd door Femke Gherardts onder auspiciën van Prof. Dr. Linda Van Santvoort (in functie van een licentiaatthesis kunstwetenschappen (welke te raadplegen is in de bibliotheek van De Panne). Deze inventaris was een uitbreiding van het plan met de “beeldbepalende gebouwen” van het beschermingsbesluit.De waardevolle gebouwen hebben ook alle individueel een erfgoedfiche met 1 of meerdere oude foto’s. Dit vormt de bijlage van het HERWAARDERINGSPLAN (vertrouwelijk, alleen opvraagbaar door de eigenaars bij de Dienst Ruimtelijke ordening).
Op vrijdag 2 februari 2007 werd een aangetekend schrijven gericht aan alle eigenaars van de 491 percelen van de beschermde Dumontwijk door de dienst “Onroerend Erfgoed” van Brugge. Voor het residentieel gedeelte (de villa’s) zijn er van de 96 villa’s  zijn er  28= 14% die geen erfgoedwaarde hebben en die dus mogen afgebroken worden en vervangen door nieuwbouw . 
In het gedeelte met aaneengesloten bebouwing ligt dit percentage hoger nl 87 = 18% van de daar 209 woningen.
Voor de volledige wijk; van de totaal 405 woningen mogen er dus 115 afgebroken worden. Dit is 28%.
(het begrip “beeldbepalende gebouwen” is dus verlaten en vervangen door “niet af te breken gebouwen”).
Voor de rest van De Panne staan de hoofdzakelijk “vastgestelde Inventaris” te vinden op het Geoportaal (bijna allemaal zonder “openbaar onderzoek” zoniet vermeld in de juridische info) De Panne intypen>>>

(De percelen met alleen een driehoekje is de “wetenschappelijk inventaris” (meestal verdwenen)

Geoportaal voor De Panne

…Op basis van een eigen (geactualiseerde) inventaris kan de gemeente een visie ontwikkelen over het erfgoed op haar grondgebied. Een inventaris biedt de mogelijkheid om het eigen patrimonium beter te leren kennen. Het is een instrument dat waardering toelaat. Welke gebouwen bepalen mee de identiteit van de gemeente en welke zijn beeldbepalend? Welke constructies zijn ruimtelijk structurerend of staan nog te midden van hun oorspronkelijke context? Welke typologieën zijn representatief voor de eigen gemeente of regio? Een inventaris kan ook de basis vormen van concrete maatregelen. De gemeente kan bijvoorbeeld een eigen visie ontwikkelen over welke panden prioritair behouden moeten worden en welke panden onder bepaalde omstandigheden gesloopt kunnen worden. Verder kan ze beslissen om voor sloop of grondige verbouwingen van waardevol erfgoed advies te vragen aan de Cultuurraad  of de GECORO. Of er kan een verplichting opgelegd worden aan de aanvrager om bij een sloopaanvraag een uitgebreide documentatie toe te voegen. De gemeente kan ook premies toekennen in functie van het behoud van niet beschermd erfgoed (bijvoorbeeld een premie voor gevelrenovatie of buitenschrijnwerk, voortuintjes, …).Het is aan te raden om een sloopaanvraag van een gebouw opgenomen in de vastgestelde inventaris te beoordelen binnen het kader van een eigen gemeentelijk erfgoedbeleid. Op deze wijze wordt de sloopaanvraag niet ‘ad hoc’ behandeld, maar gebeurt de waardering van het gebouw op voorhand in een bredere context en op basis van alle beschikbare informatie. De stedenbouwkundige ambtenaar kan zijn advies dan onderbouwen vanuit een gemeentelijk gedragen erfgoedbeleid. Ook voor de betrokken (nieuwe) eigenaars biedt een gemeentelijk erfgoedbeleid op voorhand duidelijkheid en meer zekerheid over bouw- en verbouwingsmogelijkheden. Een gemeentelijk erfgoedbeleid kan dan ook best breed gecommuniceerd worden. Voor gebouwen  die niet werden vastgesteld met een openbaar onderzoek moeten de erfgoedwaarden nog benoemd worden. Om deze erfgoedwaarden te kunnen duiden, wordt in eerste instantie verwezen naar de beknopte karakterisering en beschrijving van het gebouw, zoals opgenomen in de inventaris.  Bruikbare documenten hiervoor zijn de beschrijving en de foto’s van het aanvraagdossier, informatie van een plaatsbezoek, Op basis van de beschrijving kunnen erfgoedwaarden toegekend worden: archeologische, architecturale, artistieke, culturele, esthetische, historische, industrieel-archeologische, technische, ruimtelijk- structurerende, sociale, stedenbouwkundige, volkskundige of wetenschappelijke waarde. Bijkomend bepalen een aantal selectiecriteria de opname in de inventaris: zeldzaamheid, authenticiteit, representativiteit, ensemblewaarde en contextwaarde.

Herwaarderingsplan:

het Herwaarderingsplan MOET gekoppeld zijn aan het GRUP (=Ruimtelijk UitvoeringsPlan=vroeger BPA genoemd) welke nog steeds niet openbaar werd. Beide documenten moeten gezamenlijk opgesteld worden en zullen wederzijds op elkaar afgestemd worden. het Herwaarderingsplan moet gedragen worden, niet alleen door de gemeente en Onroerend Erfgoed, maar ook door de bevolking. Het gaat er immers niet alleen om de inrichting van de publieke ruimten (park, bestrating; verlichting; parkeerplaatsen; straatmeubilair, beplanting, poorteffecten bij inkom wijk…) maar ook over de historische waarden van het privé erfgoed (wat kan bijgebouwd worden?; welke bouwstijl?; hoogte hagen aan de straatkant?; kleuren schilderwerk?; vensterluiken?..). Samen met de bewoners moet hier een visie ontwikkeld worden waar zij achter staan. Vrijwillige acties die kaderen in dat plan en bijdragen tot het behoud en de bescherming van de gebouwen en hun omgeving kunnen gesubsidieerd worden door “Onroerend Erfgoed” (=vroegere “Monumenten en Landschappen”). Het plan moet dus een raamwerk creëren waarbinnen zowel het gemeentebestuur als de bewoners/eigenaars initiatieven kunnen nemen om de wijk terug te brengen tot de glorie van weleer. Ook aan de revitalisatie als attractieve woonplek wordt veel aandacht besteed (vb gezellig Albertpleintje; park; volgende stap verkeerscirculatieplan.). Tegen verwaarlozing en verkrotting moet de gemeente optreden.

Doel: naast het behouden van de bestaande waarden van de wijk, een duidelijk visie vast leggen waarin herwaardering en revitalisatie samengaan met behoud en historische waarden. Daarom wil het plan ook de aandacht vestigen op het opfrissen van de wijk. De wijk moet een hoogwaardige woonplaats worden aan de Belgisch kust, waar met respect wordt omgegaan met het aanwezige erfgoed. Tijdens de voorstudie hebben deskundigen op zoek gegaan naar de problemen, de kwaliteiten en de kansen in de wijk zoals we die vandaag kennen. Ruimtelijke planners, landschapsarchitecten, architecten en kunsthistorici verrichtten onderzoek naar de architecturale en stedenbouwkundige waarden binnen de wijk. Maar een belangrijk ontbrekend element in het studiewerk is de kennis over de sfeer en over het alledaags functioneren van de Dumontwijk. Om dat te weten te komen, werden in het voorjaar met bewoners en eigenaars van een huis in de wijk discussiewandelingen ingericht. De ontwerpers van het studiebureau Omgeving zijn aan de slag gegaan met deze opmerkingen. Het plan omvat een aantal interventies in het publiek domein om de wijk een vernieuwde identiteit te bezorgen. Het is een totaalpakket aan ingrepen en subsidieerbare werken die meebouwen aan het herstel van de wijk in zijn oude glorie.

Architectuurwandelingen Video>>>

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.