Conclusies Postkaartenwandeling Zeedijk

Hoek Walckierstraat – Zeedijk

In de vorige 2 artikels over onze postkaarten-wandeling hebben we de Zeedijk in zijn vroegere glorie bekeken. Het was wellicht de mooiste van onze Kust. Niet verwoest, noch door WO I, noch door WO II, (in tegenstelling tot bijv. Oostende of Nieuwpoort). De oorspronkelijke Zeedijk van 900 m was reeds voor 2/3 volbouwd vóór WO I. Hij heeft slechts beperkte oorlogsschade geleden tijdens Operatie Dynamo. Maar is ten prooi gevallen van de “immobilia haaien” op het einde van de jaren 60. Dan werd in bijna 10 jaar tijd onze “Belle Epoque Zeedijk” volledig afgebroken. Ik was dan ongeveer 15 jaar oud, zodat ik me nog goed de oude originele versie van de Zeedijk voor mijn ogen zie.
We kunnen van 2 bouwperioden spreken: de eerste opbouw in de periode 1900-1910 en de  herbouw periode 1960-1970 (voorafgegaan door afbraak). 
Aan de hand van de “Lijst van de Villa’s 1912-1950-2017” worden de aantallen van deze 2 bebouwingen geanalyseerd.

Klik op foto om te vergroten naar 1.200 px

De eerste bouwwoede situeert zich bij de start van de Ollevier-Bonzel verkaveling in de eerste helft van de twintigste eeuw (grosso modo van 1900 tot 1910). Een tweede afbraak en herbouwperiode begint eind 1960 tot 1970. Dus 2 bouwperioden van ongeveer 10 jaar.

Oorspronkelijk voorzag de verkaveling Ollevier-Bonzel een brede “Strandpromenade” van 900 m van de Geitenweg t/m de Golfstraat (niet tot het Canadezenplein). Voor meer geschiedkundige details verwijzen we naar een vorig artikel onderaan Lees>>>


Het is dit gedeelte dat we hieronder analyseren (niet de “Mont Blanc” alhoewel deze ook reeds bebouwd was vóór WO I).
De initiële verkavelingsgedachte was 4 (W) + 5 (O) = 9 woonblokken van 100 m te verkavelen in telkens 10 percelen (telkens 1 straat inbegrepen), dus totaal 90 percelen: 40 (W) + 50 (O)
Op het plan van 1912 merken we op bepaalde zones een teruggang naar smallere gevelbreedtes zodanig dan 47 (W) + 57 (O) = 104 percelengetekend zijn. (stijging met 10 % t.o.v. de originele verkavelingsgedachte).
Het heeft veel moeite gekost om de volledige lijst op de stellen van de “Villa’s 1912-1950-2017” vanaf de Esplanade tot het Canadezenplein. Maar het kost weinig moeite om volgende vaststellingen te maken over dit oorspronkelijk gedeelte: Geitenweg (O- van Mont Blanc) t/m de Golfstraat)

LINK NAAR DE VOLLEDIGE LIJST 1912-1950-2017 >>>>

 

Foto Michel De Kerpel

1.Bouwevolutie

1912: van de 104 percelen zijn er  71 percelen bebouwd = 68 % of anders gezegd onze Zeedijk was vóór WO I reeds voor 2/3 bebouwd (zie bovenstaande lange postkaarten).
Vooral aan de oostkant waren nog veel vrije bouwgronden. Voornamelijk de eerste blok van de Albert Premier waar slechts 4 villa’s stonden en ook van vóór het Hotel Océan tot de toekomstige Golfstraat waren nog maar weinig villa’s (nl 5). Ook de Square Elisabeth bestond nog niet en de laatste blok ts de Kunstenaarslaan en de toekomstige Golfstraat is nog helemaal onbebouwd (hier niet meegerekend).
Opgesplitst: West 40 van de 47 bebouwd = 85%.    Oost 31 van de 57 bebouwd = 54 % . CONCLUSIE 1
In 1912 was de westkant praktisch volgebouwd. De oostkant maar voor de helft. Totaal 68 %

1950:  de bebouwing is verhoogd van 68 % naar 93 %. We kunnen we dus praktisch spreken van een volledige bebouwing.
Opgesplitst: West 47 van de 47 bebouwd = 100 %. Oost 50  van de 57 bebouwd = 87%. Intussen is wellicht ook begonnen met kleine appartementsgebouwen tussen de Golfstraat en het Canadezenplein (niet begrepen in deze analyse). Totaal 93%.
De oorspronkelijke Zeedijk was omzeggens VOLLEDIG VOLGEBOUWD EN AL DEZE VILLA’S WAREN NOG IN DE OORSPRONKELIJKE BOUWSTIJL VAN VÓÓR WO I. Een 5 tal villa’s werden tijdens WO II zwaar gebombardeerd maar deze werden hersteld. Ook de Casino was nog aanwezigCONCLUSIE 2:
Tussen 1913 en 1950 (=37 jaar!) werd omzeggens niets veranderd aan onze Zeedijk. Alle villa’s nog van de eerste generatie (meestal in de eclectische “Belle Epoque stijl”.
Alleen werden de 32 % open terreinen ingevuld waarvan het grootste gedeelte in het interbellum tussen de Walkierstraat en de Zeelaan. Zelfs in het verste gedeelte tussen Kunstenaarstraat en de Golfstraat werden slechts 5 percelen bebouwd (niet meegeteld)
Wellicht werd de Zeedijk aan de oostkant dan ook reeds doorgetrokken tot aan het   Canadezenplein waar slechts 2 gebouwen stonden. Aan de westkant werd de Zeedijk versmald doorgetrokken voorbij de “Mont Blanc”. Maar hierop stonden dezelfde villa-groep als vóór WO I (deze cijfers zijn niet meegerekend in bovenstaande percentages).

Duo foto’s van Freddy Penel

Voorbij de Mont Blanc stond alleen nog het appartementengebouw “De Kursaal”. Oorspronkelijk was dit “Hotel du Kursaal” en was reeds in het interbellum omgebouwd naar appartementen maar is uitgebrand tijdens “Operatie Dynamo” (mijn vader heeft als beginnend architect hiervan het “oorlogsschadedossier” opgesteld).  Ik herinner me niet of de oorlogschade reeds hersteld was in 1950.

In de verdere duinen van Bortier-Calmeyn had je alleen de villa’s van de aangetrouwde families. Deze werden alle gebouwd vóór WO I maar deze werden allemaal gedynamiteerd door de Duitsers tijdens WO II (meestal voor de Atlantic Wall).

Al deze villa’s werden opgeblazen tijdens WO II. Tussenin de “Pannekalsijde” naar Veurne, nu Esplanade

Vooraan Villa Paviljoen Bortier (waar nu Imperial). Midden Villa Les Oyats (vroeger Mathilde)

Voor meer over de “Koninklijke Villa’s” Lees>>>

2017: Sinds het einde van de jaren 50 tot heden (=57 jaar) werd quasi de volledige Zeedijk is nu 8 verdiepingen hoog met meestal nog een technische verdieping. De meeste eerste appartementsgebouwen met 3 verdiepingen gebouwd na 1950 zijn nu ook afgebroken en herbouwd naar 8 verdiepingen. Zelfs de eerste 8 verdieping appartementsgebouwen werden gesloopt en herbouwd met betere bouwmaterialen. Alleen aan de oostkant resteren nog 3 authentieke gebouwen, alle 3 niet beschermd (Villa Select, Villa Les Tournesols en Villa Zonneschyn , ) en langs de westelijke kant 5, alle beschermde monumenten (Villa Kaatje, Villa Ma Poupette (nu Villa Ribzand), Villa Les Pétris, Villa Doudou en Villa Escale)>
De villagroep (8) op de “Mont Blanc” zijn ook beschermd maar behoren niet tot deze analyse.

Oostkant Witte Berg. Foto overgenomen van de website van “De Panne”. Is het niet mooi?

In  de periode 1950-2017 heeft men ook 2 extra appartementenblokken toegevoegd ten westen van de “Mont Blanc” tot aan de Esplanade (= de Kleine Westhoekverkaveling want alle gronden waren eigendom van de familie Bortier-Calmeyn.
CONCLUSIE 3:
Momenteel resteren slechts 5 authentieke villa’s op de Zeedijk. Alles wordt een muur van 8 verdiepingen hoog + technisch verdiep in een monotone kustappartementen-archtectuur. 

Foto van Inge Hofman (van de “Oude Zeedijk”)

2.Eigenaars 1950

Het is interessant om op de lijst van 1950 te analyseren vanwaar de eigenaars afkomstig waren. Ongeveer de grote helft van de eigenaars was bekend (53 van 98 eigendommen. de meeste niet-gekende zijn van de nog nooit bebouwde percelen). Hiervan zijn:
– 22 Vlamingen (waaronder slechts 11 Pannenoars)
– 7 Walen
– 14 Brusselaars (incl. randgemeenten). Dus samen met de Walen 21 wat ongeveer zoveel is als het aantal Vlamingen
– 10 Fransen
Conclusie indien we die eigendomsverdeling zouden mogen extrapoleren:
De eigendomsverdeling in 1950 was:
1. slechts 10 % Fransen en ook slechts 10% Pannenoars
2. ongeveer evenveel Vlamingen (incl. Pannenoars) als Walen + Brusselaars
– Het is dus niet zo dat in 1950 de grote meerderheid Franse eigenaars waren
– Wel opmerkelijk weinig Pannese eigenaars
CONCLUSIE 4
In de jaren 50 waren er ongeveer zoveel Waalse (incl. Brussel) als Vlaamse eigenaars. Weinig Fransen en weinig Pannenoars. 

Foto van Jacky Declercq

De Panne

Het eindresultaat is een kilometerslange monotonie, een ‘Atlantische muur’ die qua omvang uniek is in Europa.
Op welk gebouw, gerealiseerd aan de kust na 1950, kunnen wij vandaag nog trots zijn? Bekijk de toeristische folders en men zal wel beseffen wat er aan de hand is. Buitenlandse toeristen aansporen om hun vakantie door te brengen in een kilometerslange monotone muur wordt met de jaren moeilijker. Men lokt nu toeristen aan met behulp van een kwalitatieve infrastructuur waarbij architectuur een belangrijke rol vervult. Dat beseften Leopold II en het Oostendse stadsbestuur rond 1900 maar al te goed. Zolang het weer meevalt kan de Belgische kust nog een beetje standhouden. Valt dit tegen, dan beginnen via de media de alarmklokken opnieuw te luiden. Met evenementen of avondmarkten zal men geen oplossing vinden voor de jarenlange verwaarlozing van de kuststrook in naam van de economische expansie. De ‘teloorgang van de Belgische kust’, is het gevolg van deze gereduceerde visie op toerisme.
Heeft de Belgische kust zijn eigen toekomst niet verkwanseld na 1950?
Uit wat voorligt blijkt duidelijk dat er slechts twee mogelijkheden zijn : voortgaan zoals we nu bezig zijn hetgeen onvermijdelijk leidt tot de totale teloorgang van de Belgische kust. Ofwel opteren voor een aanpak van badplaats- en duinlandschapswaardering. Maatschappelijke moed en politieke wil zullen evenwel noodzakelijk zijn indien voor de laatste mogelijkheid gekozen wordt. Wordt de spreekwoordelijke kip met gouden eieren verder geslacht? Wordt het financieel rendement van de ruimte niet hoger gehonoreerd dan de ruimtelijke kwaliteit?
Het interpreteren van toerisme als een louter economisch goed is verkeerd en niet houdbaar,

Foto van Jan Warreyn

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.